गुरुद्वारा दर्शन

गुरु नानक देवजी यांची 550 वि जयंती 12 नोव्हेंबर 2019 रोजी संपूर्ण विश्वात साजरी केली जात आहे. त्यानिमित्त विविध देशात आणि प्रत्येक ठिकाणी मोठं मोठे कार्यक्रम आयोजित करण्यात आलेले आहेत. मागील जुने महिन्यापासून आपल्या लोकप्रिय दैनिक नवा मराठा यात ललित गुंदेचा आणि सुनील हारदे यांच्या सहकार्याने दर बुधवारी आणि शनिवारी गुरु नानक देवजी यांच्या कार्य आणि जीवनीवर लेखमाला करण्याचे प्रयत्न केले, मराठीत माहिती सादर करीत असताना कदाचित चुका देखील झाल्या असतील परंतु ज्याप्रमाणे शीख हा आपल्या प्रार्थनेत म्हणतो कि, होईया गलतिया दि माफी करना, तशी माफी मी आपल्या सर्वांकडून मागतो कुठे चुकले असेल तर. पुढे देखील हे लेख नोव्हेंबर महिन्यात आणि पुढे देखील सुरू राहण्याचे प्रयत्न करू. पुढील लेखात गुरु नानक देवजी यांचे 550 वर्षानिमित्त विश्वात कास्य प्रकारे जयंती साजरी होत आहे, कर्तारपूर कॉरिडोरचे उद्घाटन आणि पुढे दुसरे गुरु, गुरु अंगद देवजी यांना दिलेले गुरु गदी. मानवतेचे एक ओंकारचे तत्व देणारे गुरु नानक देवजी यांचे 550 वर्षानिमित्त सर्वांना हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा शीख धर्म म्हणून ओळखल्या जाणा-या नवीन धर्माचा शोध घेण्याचे श्रेय, गुरु नानक देवजी यांना जातो. आपल्या शिकवणुकीतुन नेहमीच हिंदू, मुस्लिम यांच्यात नेहमीच वैश्विक आवाहन त्यांनी केले. तर्क आणि भक्ती या दोघांना एकाच वेळी आवाहन करून, गुरु नानकदेवजी यांचे उपदेश शीख धर्माबरोबर, हिंदुत्व आणि इस्लाम धर्मात खोलवर रुजलेले आहेत. गुरु नानकांच्या शिकवणीचा उगम म्हणजे गुरुग्रंथ साहिब शीखांचे पवित्र ग्रन्थ साहेब. गुरु नानक देवजी महाराज हे पृथ्वीवर देवाचे अवतार आहेत. त्यांच्या जन्मापासूनच 550 वर्षांहून अधिक, लाखो लोकांच्या शिकवणी का पाळतात हे सांगण्यासाठी येथे तथ्य आहेत. 1469 मध्ये जन्मलेल्या गुरु नानक देवजी यांनी मानवजातीच्या एकतेला प्रोत्साहन दिले, गुरु नानक देवजी 15 व्या शतकात भारतात प्रचंड असमानतेच्या काळात जगत होते. धार्मिक विभागणी, गुलामगिरी आणि जाती / लिंगभेद हे सर्वच वर्तन होते. गुरू नानक देवजी याने राजकारणी व कुलीन व्यक्तीला नम्रपणे विनम्र मानून गरीब लोकांच्या उन्नतीसाठी या गोष्टींबद्दल खुलेपणाने बोलले व त्यांच्यावर कृती केली.  ”परमेश्वराचा प्रकाश सर्वांमध्येच ओळखा आणि सामाजिक वर्गाचा किंवा दर्जाचा विचार करू नका; यापुढे जगात कोणतेही वर्ग किंवा जाती नाहीत. – गुरु ग्रंथ साहिबजी (पान 349) ते इतिहासातील सर्वाधिक पायी प्रवास करणारे व्यक्ती होते. गुरु नानक देवजी यांनी ऐक्य आणि शुद्धतेचा संदेश देण्यासाठी हजारो मैलांचा प्रवास केला. त्यांचे जन्मस्थान ननकाना साहेब येथून गुरु नानक देवजी मध्य-पूर्व, युरोप आणि पूर्व आशियापर्यंत पायी गेले. त्यांचे विश्वासू अनुयायी भाई मर्दाना यांच्या बरोबरच, गुरु नानकजी यांनी 20 वर्षांहून अधिक प्रवास केल्यावर मक्का आणि तिबेट आणि तुर्कीमधील ऐतिहासिक स्थळांना देखील भेटी दिल्या आहेत. वेगवेगळ्या संस्कृतीत त्यांची भिन्न नावे आहेत गुरु नानक देवजी विविध संस्कृतीत आदरणीय आहेत आणि म्हणूनच त्यांना विविध नावे देण्यात आली आहेत. अफगाणिस्तानात त्यांना नानक पीर, नेपाळमध्ये नानक ऋषी, इराकमध्ये बाबा नानक, श्रीलंकेत नानाक चर्या आणि तिबेटमध्ये नानक लामा या नावाने ओळखले जातात. गुरु नानक देवजी यांनी लहानपणी 545 वर्षांपूर्वी लंगरची, शीख धर्मात संकल्पना सुरू केली. समुदाय स्वयंपाकघर, ज्याला लंगर म्हणतात आणि आज जगातील प्रत्येक गुरुद्वा-यात एक मुक्त स्वयंपाकघर आहे जे जात, लिंग, वय किंवा स्थिती याची पर्वा न करता, दररोज कोणालाही विनामूल्य जेवण वाटप करतात. एक देव आहे कदाचित गुरु नानकांच्या सर्व शिकवणीचा हा पाया आहे. ते म्हणतात की फक्त एकच देव आहे जो सर्वोच्च सत्य आणि अंतिम वास्तव आहे. त्याला कोणाची हि भीती वाटत नाही आणि त्याचे शत्रू नाहीत. तो स्वत: निर्मित आहे आणि काळाच्या पलीकडे आहे. तो स्वतःच्या कृपेने त्याने स्वतः तयार केलेल्या मनुष्यांसमोर प्रकट केले आहे. अहंकार हा आध्यात्मिक प्रगतीचा अडथळा आहे अहंकार ही मानवांमध्ये एक अत्यंत धोकादायक वास्तव आहे. अंतिम वास्तवाच्या उपासनेत व्यस्त रहा. देवाचे वचन आपल्याला शुद्ध करू शकते आणि आपल्याला आध्यात्मिक प्रगतीमध्ये आणू शकते. अध्यात्माच्या मागे लागून शुद्ध करणे आवश्यक मानवांमध्ये खोटारडेपणा आणि ढोंगीपणा फारच प्रचलित आहे. अध्यात्मिक जीवनाचे तीन मार्गदर्शक तत्त्वे :- वंद छक्कना, किरत करणा, नाम जपना 1. वंद छक्कना: आपल्याकडे जे आहे ते नेहमी इतरांसह सामायिक करा. ज्यांना गरज आहे त्यांना मदत करा. 2. किरत करणा: कधीही फसवणूक किंवा शोषण न करता प्रामाणिकपणे पैसे कमवा. जप म्हणजे नाम जपना: नेहमीच देवाचे स्मरण करा आणि सतत त्याच्या नावाचा जप करून अखंड भक्ती करा. सर्व मानव समान आहेत मानवांची समानता ही गुरु नानकांच्या शिकवणुकीची मुख्य बिंधु आहे. तेथे कोणतेही जात, पंथ किंवा धार्मिक भेद नाहीत. कधीही वंश, स्थिती आणि जातीच्या आधारावर लोकांना भेदभाव करू नका. त्यांच्या शिकवणीचे वर्णन करण्यासाठी गुरु नानक यांनी लंगर नावाची एक संस्था सुरू केली, ज्याने एकत्र बसून कोणत्याही भेदभावाशिवाय आणि खाण्याला प्रोत्साहन दिले. स्त्रीत्व महानता पुरुष आणि स्त्रिया समान आहेत. खरं तर, स्त्रिया अधिक आदरणीय असतात कारण पुरुष स्त्रीपासून जन्माला आला आहे, गुरु नानकजी यांच्या काळात, स्त्रियांना पुरुषांच्या तुलनेत फारच कमी हक्क होते. विधवांना बहुतेक वेळा जिवंत जाळले गेले कारण त्यांच्या पतींवर अंत्यसंस्कार केले गेले आणि सर्वसाधारणपणे महिलांना पुन्हा लग्न करण्याची परवानगी नव्हती. गुरु नानक देवजी यांनी हा भेदभाव विरोधात उपदेश केला आणि स्त्रियांचा सन्मान वाढवण्याचा प्रयत्न केला.  ”स्त्रीपासून मनुष्य जन्मला; स्त्रीमध्येच, पुरुषाकरिता गर्भधारणा होते; तो स्त्रीशी विवाहित आहे. स्त्री त्याची मित्र बनते; स्त्रीच्या माध्यमातून, पिढ्या पिढ्या येतात. जेव्हा त्याची स्त्री मरते तेव्हा तो दुस-या बाईला शोधते; तो स्त्रीला बांधील आहे. मग तिला वाईट का म्हणावे? तिच्याकडून राजे जन्माला येतात. स्त्रीपासून स्त्री जन्माला येते; स्त्रीशिवाय कोणीही नसते – गुरु ग्रंथ साहिबजी (अंग, 3 473) सौ क्यो मंदा आखिये जीन जमे राजन. आदर्श धर्म आदर्श धर्म तो आहे जो कर्मकांड, जातीव्यवस्था आणि मूर्तिपूजेचा पुरस्कार करीत नाही. सर्वत्र देवाला पहा, सर्व मानवांवर प्रेम करा आणि सर्व शक्य मार्गाने त्यांची सेवा करा. धर्माचे सार मनुष्याला सर्व वेळी आणि सर्व ठिकाणी परमात्मा सतत स्मरण करण्यास गुंतवून ठेवत आहे. हे त्याला सोडवून घेईल आणि त्याला पूर्ण करेल. त्यातील प्रकाशाचे अनुसरण करा आणि त्याद्वारे प्रकाशित केलेल्या मार्गावर पुढे चाला. देवाचा मार्ग देव इंद्रियांच्या समजण्यापलीकडे आहे आणि प्रत्येकजण व युगांमध्ये परिश्रम करूनसुद्धा प्रत्येकजण आपल्याकडे कोणत्याही कारणास्तव त्याच्याकडे येऊ शकत नाही. एखाद्या गुरूच्या मदतीशिवाय कोणीही समुद्राच्या दुस-या किनार्‍यावर जाऊ शकत नाही. त्याची कृपा भ्रम दूर करेल आणि आपला दिव्य मार्ग उजळवेल. हरजीतसिंग वधवा 9423162727

+25 प्रतिक्रिया 0 कॉमेंट्स • 0 शेयर
Raj Nov 12, 2019

+26 प्रतिक्रिया 5 कॉमेंट्स • 16 शेयर